GEEN TOLERANTIE VOOR DE TOLERO

door Tom Potoms

Tolerantie is een modebegrip geworden. Het is zelfs schrijnend aan het worden hoe vaak dit complexe begrip wordt uitgesproken. En het lijkt wel dat, hoe meer men het woord gebruikt, hoe meer de schraalheid van onze morele verbeelding manifest naar voren treedt.

Onlangs begon Vlaams minister van gelijke kansen Kathleen van Brempt de zogenaamde ‘tolero-campagne’. De slogan dat met deze campagne gepaard gaat is: ‘f*ck holebi’s en hetero’s, ik ben tolero’. Toen de pluralistische vereniging ‘Actie Gezin’ hiertegen protest aantekende (vooral wat betreft de vorm van de campagne), kreeg het enorme kritiek te verduren vanuit verschillende progressieve drukkingsgroepen- en politici. Een constante in deze cultureel-progressieve beweging in Vlaanderen is ongetwijfeld open VLD-kamerlid Matthias De Clercq. Deze laatste profileert zich sterk op ethisch- en cultureel progressieve thema’s, waaronder de holebi-thematiek.

In een stuk voor de krant De Standaard [1] schreef hij een opiniestuk tegen Actie Gezin met als veelzeggende titel ‘geen tolerantie voor intolerantie’. Het stuk hekelt de ‘diverse conservatieve oprispingen’. Uiteraard moet deze hogepriester van de progressieve religie zijn geloofsbelijdenis verder zetten: “De bevrijding van de mens van de ketenen van onderdrukking vanwege ras, geslacht, afkomst of geaardheid is een van de belangrijkste verwezenlijkingen van de Verlichting en moet worden doorgezet. Wat Actie Gezin doet, staat hier haaks op: zij stigmatiseert een bepaalde groep en vormt haar mening op basis van een vooroordeel. Ik wil me dan ook fel afzetten tegen dat homofobe denken.”

Verderop doet De Clercq een hartstochtelijke oproep: “De progressieve krachten moeten dan ook weerwerk bieden tegen conservatieve drukkingsgroepen die maar al te graag hun enge en bekrompen gedachtegoed willen opleggen aan anderen.” Het is vermakelijk om vast te stellen dat progressieven telkens spreken van hun tegenstanders, die kennelijk ‘een bekrompen gedachtegoed’ willen opleggen, terwijl ze juist een progressieve campagne, gericht naar de burgerlijke samenleving, aan het verdedigen zijn.

Is dat dan niet een ‘eng en bekrompen gedachtegoed’ opleggen aan de samenleving? Is het niet bijzonder eng, beste heer De Clercq, dat de overheid een welbepaald gedachtegoed, een welbepaalde ideologie moet opleggen aan alle burgers? En waar is ‘the free market of ideas’ van J.S. Mill, waar is de wijsheid van diezelfde klassiek-liberale denker die stipuleerde: ‘even truth can become dead dogma if it is not challenged by opposing views’. Elke rechtgeaarde klassiek-liberaal moet in feite huiveren van de indoctrinerende toon van zelfverklaarde tolero’s als een Matthias De Clercq.

Het grote dilemma

Progressieven geloven klaarblijkelijk in twee belangrijke punten, meer bepaald, vooruitgang en diversiteit. Prof. Harvey Mansfield heeft een lange tijd geleden hieromtrent een interessant stuk geschreven: “The Cost of Free Speech” [2]; waarin hij ondermeer schrijft:

"Mention of progress brings up the second problem for free speech liberals, the problem of truth. Liberals stand for progress and, for self-protection, sometimes call themselves progressives. They also stand for diversity and speak of it constantly. Yet progress is hostile to diversity, especially to the diversity that conservatives represent. Progress is progress in truth, in the overcoming of prejudice such as racism, sexism, and homophobia. By identifying and refuting prejudice, progress establishes the reign of truth and narrows the range of acceptable opinions. What, then, is to be done about conservatives who hold these prejudices? Today, conservatives do not, or no longer, hold to racial prejudice, and anyone who does has been banished from responsible discussion. But is it the same for sexism and homophobia? Has debate on these matters been foreclosed, and does it deserve to be?"

Met andere woorden: de progressief moet een compromis zien te sluiten tussen enerzijds zijn geloof in vooruitgang, en anderzijds zijn geloof in diversiteit als een deugdzaam gegeven voor elke maatschappij. Om werkelijk te kunnen spreken van diversiteit en échte tolerantie moet er dus de mogelijkheid zijn om zich te kunnen verzetten tegen constante vooruitgang, om vooroordelen omtrent tal van zaken te hebben.

Conservatieven zijn in dat opzicht veel toleranter dan progressieven, aangezien ze beseffen dat er altijd progressieven zullen bestaan. Er zullen wel altijd mensen zijn die geloof hechten aan tal van linkse idealen. Progressieven, daarentegen, kunnen maar niet bevatten dat er mensen zijn die zich kunnen verzetten t.o.v. vooruitgang. Ze kunnen niet begrijpen dat mensen vooroordelen hebben. In hun ogen is dat een rem voor de vooruitgang, voor het ‘verbeteren’ van de levensomstandigheden van de menselijke soort (en bij sommigen voor alle levenssoorten).

Tolerantie in perspectief

Belangrijk is evenwel ook een korte reflectie te houden over het begrip ‘tolerantie’ zelf, een begrip dat te pas en te onpas wordt gehanteerd om bepaalde meningen (vaak conservatieve) het zwijgen op te leggen.

Tolerantie komt van het Latijnse ‘tolerare’, dat ‘verduren, uithouden’ betekent. Tolerantie vereist echter aan een aantal voorwaarden. Een eerste belangrijke voorwaarde houdt in dat er sprake is van een meningsverschil, van afkeuring, van een bezwaar tegen een andere mening. Indien iedereen het eens is, kan je onmogelijk spreken van tolerantie. Prof. Kinneging schrijft als volgt:

"Van tolerantie is dus geen sprake als iemand of iets wordt toegelaten, wordt geaccepteerd, uit onverschilligheid of goedkeuring. In die omstandigheden kan niet worden gesproken van verdragen, verduren, of uithouden. Het gevoel van afkeuring, van bezwaar is een essentieel element van tolerantie."

Daarbij stelt prof. Kinneging nog een aantal bijkomende voorwaarden:

"Ten eerste: als iemand of iets wordt afgekeurd, maar men is niet bij machte aan de situatie iets te veranderen, kan ook niet worden gesproken van verdragen, verduren, uithouden. Onder die omstandigheden is het veel gepaster te spreken van berusten, van het zich er bij neerleggen. Ten tweede kan het verdragen, verduren, uithouden van wat wordt afgekeurd om redenen van eigenbelang evenmin worden beschouwd als tolerantie."

Een korte definitie van tolerantie is, aldus prof. Kinneging, "derhalve het verduren van wie of wat afgekeurd wordt, wanneer men bij machte is aan de situatie iets te veranderen én eigenbelang niet de drijfveer is." [3]

Prof. Storme onderscheidt twee vormen van tolerantie: actieve en passieve. Hij stipuleert ook duidelijk dat tolerantie, net zoals elke andere deugd, het midden houdt tussen twee tegengestelde polen: klassieke intolerantie aan de ene, onverschilligheid aan de andere zijde. Actieve tolerantie is het verschijnsel waarbij men enkel tolereert wat men verrijkend acht voor de samenleving. Passieve tolerantie is het ‘gedogen’ van datgene wat men wel degelijk als zijnde een kwaad beschouwt, maar waarbij het bestrijden ervan een nog groter kwaad inhoudt dan het ‘gedogen’ ervan. [4]

Belangrijk evenwel is om te besluiten dat tolerantie alleen maar haar nut heeft binnen het kader van de andere deugden (moed, trouw, matigheid, oprechtheid, ...). Eveneens vereist tolerantie ook een zekere morele verbeelding. Een morele orde die verder gaat dan enkel en alleen in termen van rechten en plichten te denken (Prof. Storme duidde dit aan als een ‘progressief virus’ [5]). Een morele orde die beroep doet op de intellectuele en morele creativiteit van de mensheid.

"Partisan tolerance" bij de tolero’s

Men kan dus niet spreken van tolerantie w.b. deze ‘tolero campagne’. Deze campagne en vooral de manier waarop men omgaat met de kritiek erop, sluit eerder aan bij datgene wat Herbert Marcuse aanduidde als zijnde ‘partisan tolerance’. Tolerantie die alleen geldig is voor ‘correcte meningen’ (voor Marcuse betekende dit dus linkse standpunten).

Bij de tolero’s is dat juist hetzelfde. Het is zelfs vrij paradoxaal om te blijven constateren dat diegenen die pleiten voor eenheid en gelijkheid vaak zelf diegenen zijn dat aparte categorieën, en verschillende niveaus van burgerschap creeëren. Zo denk ik bijvoorbeeld aan positieve discriminatie (in de V.S. ‘affirmative action’), de feministische beweging, de holebibeweging en allerlei andere progressieve drukkingsgroepen, die de samenleving deconstrueren en kolonialiseren; zoals Prof. Storme ook stipuleert [6].

Het lijkt wel alsof deze campagne tot doel heeft om een nieuwe vorm van progressieve mens te scheppen: de tolero; diegene die zich niet uitsluitend seksueel georiënteerd voelt tot een vrouw (of een vrouw tot een man); iedereen die zich wel uitdrukkelijk voorstelt als zijnde heteroseksueel is a priori een intolerant iemand. Hij discrimineert holebi’s alleen al door het feit dat hij zich openlijk profileert als zijnde een heteroseksueel. Op die manier wordt de sekseneutrale samenleving, datgene wat de nieuwe feministen hebben opgelegd, nog uitgebreid en wordt oriëntatie ook geen punt meer. Iedereen die hier iets tegen heeft is een ‘male chauvinist pig’, en een homofoob; goed dus om tot tweemaal toe door het CGKR (centrum voor gelijke kansen en racismebestrijding) aangeklaagd te worden.

De tolero is dus een nieuw progressief ideaal dat elke burger dient te bewonderen, en zelf aspiratie moet hebben om tot deze nieuwe klasse burger, een hogere klasse weliswaar, te behoren. Maar nog steeds ziet de rechtgeaarde liberaal er geen enkel probleem in. Dat belastingbetalers moeten betalen om een bepaalde ideologie te promoten, daar scheelt toch niets mee? Welke verzuurde homofoob durft zich hiertegen te verzetten? Het verbaast me zelfs dat de meest radicale progressieve politici en intellectuelen niet rechtsstreeks voorstelden om simpelweg de begrippen ‘heteroseksueel’ en ‘homoseksueel’ te verbannen. Dan is klaarblijkelijk de minister voor justitie in Nederland, Ernst Hirsch Ballin (CDA) nog verregaander.

Besluit

Neen, ik ben dus geen tolero. Ik vind dit wederom een uiting van de ‘totalitaire verleiding’ der progressieve medeburgers. Het indoctrineren van de gehele burgerlijke samenleving, zij het onder de mom van ‘tolerantie en respect’. Uiteraard is deze tolerantie enkel voor de ingewijden, enkel voor de tolero’s. Een knap staaltje van datgene wat Marcuse propagandeerde als zijnde ‘partisan tolerance’. Wat betreft de vorm kan ik zeer duidelijk zijn. Dit past volledig in de capitulatie van de elite. Schuttingtaal, wie is erop tegen? Waarom zou dat slechter zijn dan Algemeen Beschaafd Nederlands? Vele jongeren spreken zo, en wij kunnen hun manier van communicatie toch niet beoordelen?

Ondertussen zijn het diezelfde mensen dat wel de morele categorieën van Goed en Kwaad hanteren om het gedrag en het denken van iedereen onder de loep te nemen en wel degelijk te beoordelen. Want, hoe men het ook poogt te verbergen, de overheid stelt hiermee een nieuwe morele norm in. Dat is rechtsstreeks tegen het principe van scheiding tussen de staat en de publieke sfeer (de burgerlijke samenleving). En dat laatste is nu juist kenmerkend voor elke totalitaire staat. Meer bepaald: het niet willen erkennen dat er een zeker onderscheid bestaat tussen de rechtssfeer en de morele sfeer van de burgerlijke samenleving. Vandaar dat tolerantie, als zijnde een complexe deugd, niet thuishoort bij de tolero campagne, en de tolero-ideologie; een ideologie dat uiteindelijk een absolute ‘gleichshaltung’ nastreeft van de ideologie en de burgerlijke samenleving.

Noten

[1] Matthias De Clercq, De Standaard, ‘geen tolerantie voor intolerantie’, dinsdag 22 april 2008

[2] Prof. Harvey Mansfield; ‘The Cost of Free Speech’, The Weekly Standard, http://www.weeklystandard.com/Utilities/printer_preview.asp?idArticle=6123&R=EC642E5

[3] Prof. Andreas Kinneging, “Geografie van goed en kwaad” , Uitgeverij, het Spectrum, 2005, “Tolerantie en pseudo-tolerantie”;

[4] Prof. Matthias Storme, “Tolerantie”, http://webh01.ua.ac.be/storme/tolerantie.html

[5] Prof. Matthias Storme, “Polen lijdt aan een progressief virus: het Europees mensenrechtenvirus”; http://vlaamseconservatieven.blogspot.com/2007/09/polen-lijdt-aan-een-progressief-virus.html

[6] Prof. Matthias Storme; “De juridisering van onze sociale verhoudingen”, http://webh01.ua.ac.be/storme/juridisering.html